Το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής
Το κείμενο αυτό είναι προσχέδιο και αναμένει τον έλεγχο της Μητροπόλεως.
Το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας έχει ιστορία δύο χιλιάδων ετών στην Αίγυπτο και στην Αφρική.
Με έδρα την ένδοξη και αρχαία πόλη της Αλεξάνδρειας στην Αίγυπτο, η πνευματική του δικαιοδοσία εκτείνεται σε ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο, η οποία θεωρείται ενιαία γεωγραφική εκκλησιαστική περιφέρεια.
Κατά την παράδοση της Εκκλησίας, ιδρυτής και πρώτος Επίσκοπος της Εκκλησίας της Αλεξανδρείας είναι ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Μάρκος. Ο Άγιος Μάρκος έφθασε στην Αλεξάνδρεια το 43 μ.Χ., έτος που θεωρείται έτος ίδρυσης της Εκκλησίας της Αλεξανδρείας. Γι’ αυτό το έμβλημα του Πατριαρχείου είναι ο Λέων του Αγίου Μάρκου.
Κατά τους πρώτους αιώνες της χριστιανικής εποχής, το Πατριαρχείο Αλεξανδρείας διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην αποκρυστάλλωση των θεμελιωδών πεποιθήσεων και διδασκαλιών του Χριστιανισμού. Αυτό κατέστη δυνατό επειδή η Αλεξάνδρεια όχι μόνο διέθετε ένα από τα σημαντικότερα λιμάνια της Μεσογείου, αλλά ήταν και μία από τις πιο φημισμένες και προηγμένες πόλεις πολιτισμού της Ανατολής, ιδίως λόγω του ρόλου της στη διάδοση του ελληνιστικού πολιτισμού. Οι συνθήκες αυτές ευνοούσαν τη μελέτη και τη διδασκαλία της νεοσύστατης χριστιανικής πίστεως.
Σημαντικό ρόλο στον πρώιμο ευαγγελισμό της Αιγύπτου, της Αφρικής και του κόσμου διαδραμάτισε η περίφημη Κατηχητική Σχολή της Αλεξανδρείας.
Η Κατηχητική Σχολή της Αλεξανδρείας
Ιδρύθηκε, κατά την παράδοση, από τον ίδιο τον Ευαγγελιστή Μάρκο. Κατά τους πρώτους αιώνες της Εκκλησίας ανέδειξε μεγάλες πνευματικές μορφές, όπως τον Άγιο Κλήμη, διδάσκαλο της Σχολής, και τον Μέγα Αθανάσιο, Αρχιεπίσκοπο Αλεξανδρείας. Άλλοι επιφανείς Πατέρες της Εκκλησίας, όπως ο Άγιος Ιερώνυμος και ο Μέγας Βασίλειος, επισκέφθηκαν τη Σχολή της Αλεξανδρείας κατά τη διάρκεια της ζωής τους.
Σύγχρονη με την πολιτιστική άνθηση της Αλεξανδρείας είναι η ανάπτυξη και οργάνωση του μοναχισμού στην Αίγυπτο, τόσο στην αναχωρητική όσο και στην κοινοβιακή του μορφή. Στην Αίγυπτο έχει τις ρίζες της η μοναστική παράδοση της Εκκλησίας μας, η οποία στη συνέχεια συνέβαλε, με την πειθαρχία και το παράδειγμά της, στην εδραίωση της χριστιανικής πίστεως και στην τελική διαμόρφωση του μοναχισμού παγκοσμίως.
Μετά τη μουσουλμανική κατάκτηση της Βόρειας Αφρικής τον 7ο αιώνα, η οποία απέκοψε οριστικά την περιοχή της Αλεξανδρείας από τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία, οι Ελληνορθόδοξοι έγιναν απομονωμένη μειονότητα στην περιοχή, και η Εκκλησία υπέστη διωγμούς και παρέμεινε μικρή επί αιώνες, χωρίς δυνατότητα επέκτασης.
Παρ’ όλα αυτά, το Πατριαρχείο διατήρησε την παρουσία του στην περιοχή και παρέμεινε η κυριότερη χριστιανική Εκκλησία στο αφρικανικό έδαφος. Υπό τη μουσουλμανική κυριαρχία (641–1250) και τη διοίκηση των Μαμελούκων (1250–1517), το Πατριαρχείο αντιμετώπισε δυσκολίες, αφενός λόγω της συρρίκνωσης του ορθόδοξου ποιμνίου και αφετέρου λόγω της έλλειψης πόρων, τόσο πνευματικών όσο και υλικών.
Το Πατριαρχείο άρχισε σταδιακά να ανακάμπτει μετά την οθωμανική κατάκτηση (1517), δείχνοντας ιδιαίτερη μέριμνα για την ποιμαντική φροντίδα και την υλική στήριξη του διασκορπισμένου ορθόδοξου ποιμνίου στην Αφρική και αναπτύσσοντας κατά καιρούς έντονη διπλωματική δραστηριότητα με σκοπό τη διεθνή προστασία του Πατριαρχικού Θρόνου.
Οι ευνοϊκές συνθήκες που δημιούργησαν στην Αίγυπτο ο Μωχάμετ Άλη και η δυναστεία του (1805–1952), καθώς και η εγκατάσταση στην περιοχή πολυάριθμων Ορθοδόξων Χριστιανών από την Ελλάδα, τη Συρία και τον Λίβανο, δημιούργησαν ακμάζουσες και δυναμικές ορθόδοξες κοινότητες στην Αίγυπτο. Το νέο αυτό φαινόμενο έθεσε την Εκκλησία της Αλεξανδρείας σε τροχιά αναγέννησης και ανασυγκρότησης στην ίδια την Αίγυπτο και από εκεί σε ολόκληρη τη Βόρεια και Ανατολική Αφρική. Ενισχυμένο από την αναγέννηση αυτή, το Πατριαρχείο, αναβιώνοντας το αρχαίο συνοδικό σύστημα, αποκατέστησε σε μεγάλο βαθμό την αρχική γεωγραφική του δικαιοδοσία, όπως ήταν πριν από τη μουσουλμανική κατάκτηση.
Στη συνέχεια, το Πατριαρχείο, ο αρχαιότερος χριστιανικός οργανισμός με αδιάλειπτη παρουσία στην αφρικανική ήπειρο, απευθύνθηκε σε ολόκληρη την ήπειρο, σε κάθε Αφρικανό, πέρα από σύνορα, φυλές και χρώματα, και με σεβασμό στα ήθη, τα έθιμα και τις παραδόσεις της Αφρικής.
Ο Μακαριώτατος Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ. Θεόδωρος Β΄
Ο Μακαριώτατος Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής κ.κ. Θεόδωρος Β΄ γεννήθηκε στην Κρήτη το 1954. Ολοκλήρωσε τις σπουδές του στην Αθήνα και στη Θεολογική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Σπούδασε επίσης Ιστορία της Τέχνης, Φιλολογία και Φιλοσοφία στην Οδησσό.
Κατά τα έτη 1975–1985 διετέλεσε Αρχιδιάκονος και στη συνέχεια Πρωτοσύγκελλος της Ιεράς Μητροπόλεως Λάμπης και Σφακίων. Από το 1985 έως το 1990 υπηρέτησε ως Πατριαρχικός Έξαρχος του Θρόνου στη Ρωσία, με έδρα την Οδησσό. Το 1990 χειροτονήθηκε Επίσκοπος Κυρήνης και διορίστηκε Αντιπρόσωπος του Πατριάρχη Παρθενίου Γ΄ στην Αθήνα (1990–1997), τον οποίο συνόδευσε στις ιεραποστολικές του περιοδείες σε ολόκληρη την αφρικανική ήπειρο. Το 1997 διορίστηκε Πατριαρχικός Επίτροπος Αλεξανδρείας από τον μακαριστό Πατριάρχη Πέτρο Ζ΄. Τον Σεπτέμβριο του ίδιου έτους εξελέγη Μητροπολίτης Καμερούν.
Κατά τη θητεία του εκεί ανέπτυξε σημαντική ιεραποστολική δράση. Ανήγειρε ναούς, σχολεία και ιατρεία, βοηθώντας αθόρυβα πολλούς Αφρικανούς και Έλληνες. Το 2002 μετατέθηκε στην Ιερά Μητρόπολη Ζιμπάμπουε, όπου ίδρυσε ιεραποστολικά και πολιτιστικά κέντρα, καθώς και τεχνικές σχολές και νηπιαγωγεία. Στις 9 Οκτωβρίου 2004 εξελέγη παμψηφεί από τους Ιεράρχες του Αλεξανδρινού Θρόνου Πάπας και Πατριάρχης Αλεξανδρείας και πάσης Αφρικής. Η ενθρόνισή του τελέστηκε στις 24 Οκτωβρίου 2004 στον Ιερό Ναό του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου στην Αλεξάνδρεια.
Η ευρύτερη ιεραποστολική δράση του Μακαριωτάτου, καθώς και ο πράος και ήπιος χαρακτήρας του, είναι η αιτία της αγάπης όλων των Αφρικανών αδελφών μας προς το πρόσωπό του, όπως και των Ελλήνων και των Αράβων της Αιγύπτου και όλης της Αφρικής.
Η αποστολή του Πατριαρχείου στην Αφρική
Η αποστολή του Πατριαρχείου εκτείνεται πέρα από την τέλεση της Θείας Λειτουργίας. Οι ποιμαντικές και κοινωνικές του δραστηριότητες περιλαμβάνουν:
- Ίδρυση ορθόδοξων ναών και ιεραποστολικών κέντρων
- Ευαγγελισμό και κατήχηση
- Κατάρτιση και εκπαίδευση Αφρικανών ιερέων
- Υποτροφίες για φοιτητές θεολογίας
- Σχολεία και εκπαιδευτικά προγράμματα
- Ιατρική και ανθρωπιστική βοήθεια
- Στήριξη φτωχών οικογενειών, παιδιών και ευάλωτων κοινοτήτων
- Συνεργασία με κυβερνήσεις, διπλωματικές αποστολές και άλλες χριστιανικές κοινότητες
Το Πατριαρχείο στηρίζει επίσης τη θεολογική εκπαίδευση και χορηγεί υποτροφίες σε Αφρικανούς σπουδαστές ιερατικών σχολών.
